China’s groene revolutie: van grootste vervuiler naar klimaatkampioen

Source : China’s groene revolutie: van grootste vervuiler naar klimaatkampioen https://www.demorgen.be/nieuws/china-s-groene-revolutie-van-grootste-vervuiler-naar-klimaatkampioen~ba3a2e2c

by Cindy Huijgen • 25 July 2025

Van de uitgestrekte woestijnen in Xinjiang tot aan de zuidelijke kust van Hainan sieren zonnepanelen en draaiende windturbines het Chinese landschap. In grote steden zijn nagenoeg alle bussen en scooters elektrisch en kiezen steeds meer inwoners voor een e-auto.

„‘Nu we ons richten op hernieuwbare energie, loopt China flink voorop’”
– Ding Haijun,

President Xi Jinping beloofde vijf jaar geleden dat China in 2060 CO₂-neutraal zal zijn, met een piek in de uitstoot rond 2030. Die ambitie oogt inmiddels haalbaarder dan ooit. In een paar jaar tijd is China andere grootmachten ver voorbijgestreefd en uitgegroeid tot de onbetwiste wereldleider in duurzame energie.

“Europa heeft lange tijd de rol gespeeld van ‘regelgever’ en ‘moreel kompas’ in de strijd tegen de klimaatverandering”, erkent Lin Boqiang, decaan van het China Institute for Green Energy Policy. “Maar China is uitgegroeid tot een onbetwiste koploper en productiegrootmacht.”

Ook voor Li Shuo, directeur van de China Climate Hub bij het Asia Society Policy Institute in Washington en voormalig medewerker van Greenpeace China, bestaat er geen twijfel over. “Is China daadwerkelijk een leider op het gebied van schone energie? Jazeker, en ik zou eraan willen toevoegen dat dit onomkeerbaar is”, zegt Li.

Bouwkampioen van de wereld

Onder de verzengende zon bouwen Ding Haijun en zijn vrouw letterlijk aan een groene toekomst. Voor het staatsbedrijf PowerChina installeren ze zonnepanelen in uitgestrekte woestijnen en andere dorre vlaktes. “China staat bekend als bouwkampioen van de wereld”, zegt Ding. “Nu we ons richten op hernieuwbare energie, loopt China flink voorop.”

Zijn meest recente project ligt bij Shaya, aan de rand van de uitgestrekte Taklamakan-woestijn in Xinjiang. Daar verrijst een zonnepanelenpark van ruim 4000 hectare. Het moet jaarlijks zo’n 360 miljoen kiloWattuur (kWh) aan stroom opwekken, voldoende om een kwart miljoen Chinese huishoudens van elektriciteit te voorzien.

„‘Gemiddeld zijn we een jaar met een project bezig. Het voelt goed om dit werk te doen, we lossen er echte problemen mee op’”
– Lin Li,

Projectmanager Hao Zequan heeft persoonlijk ervaren hoe China’s groene transitie in een stroomversnelling raakte. “Elk jaar leggen we meer zonneparken aan”, vertelt hij. “De overheid zet vol in op schone, duurzame energie. Kolencentrales en andere vervuilende bronnen maken plaats voor zonne-energie, een alternatief dat de lucht niet vervuilt”, zegt Hao.

Ding en zijn vrouw steken regelmatig de grens over voor hun werk, van het Afrikaanse continent tot het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië. “Het aantal internationale zonneparken groeit razendsnel”, zegt Ding. Zijn vrouw Lin Li vult aan: “Gemiddeld zijn we een jaar met een project bezig. Het voelt goed om dit werk te doen, we lossen er echte problemen mee op.”

Zes keer zoveel als de VS

Vorig jaar verraste China vriend en vijand met een explosieve sprint in zonne- en windenergie. De capaciteit aan zonne-energie groeide in één jaar tijd met maar liefst 45,5 procent, blijkt uit cijfers van het International Renewable Energy Agency, een organisatie die landen wereldwijd helpt bij de omschakeling naar duurzame energie. Dat betekent dat China nu 887 gigawatt (GW) aan zonne-energie kan opwekken. Dat is bijna drie keer zoveel als de Europese Unie (304 GW) en zes keer zoveel als de Verenigde Staten (177 GW).

Ook op het gebied van windenergie blijft China vooruitlopen op de wereld. In 2024 nam de capaciteit met 18 procent toe ten opzichte van het jaar ervoor. Daarmee staat de teller op 521 GW, bijna het dubbele van de EU (231 GW) en ruim drie keer zoveel als de VS (152 GW).

China bouwt daarnaast driftig aan de kernenergie van de toekomst. Van de 63 reactoren die wereldwijd in aanbouw zijn, bevinden er zich 32 in China, volgens het World Nuclear Industry Status Report. De VS tellen nog steeds de meeste actieve centrales (94), maar breidt niet uit. China, met 59 draaiende reactoren, ligt op koers om Amerika rond 2030 voorbij te streven. China’s investeringsgolf in hernieuwbare energie is geen toeval: het land snakt naar stroom. In 2024 steeg de elektriciteitsvraag met 7 procent, onder meer door aanhoudende verstedelijking en energieslurpende datacenters die de opmars van kunstmatige intelligentie voeden.

Chinese automerken worden serieuze concurrenten

Volgens Li Shuo wordt China’s groene groei daarnaast vooral gedreven door economische en strategische motieven. “Juist daarom is China’s voorsprong niet meer in te halen, die drijfveren zijn niet zomaar te stoppen”, zegt hij. De economische groei speelt een belangrijke rol in de auto-industrie, waar Chinese merken serieuze concurrenten zijn geworden van gevestigde automerken. Met name op het gebied van e-wagens groeit de Chinese productie hard.

Volgens de Chinese associatie van autofabrikanten werd in 2018 voor het eerst de grens van 1 miljoen geproduceerde en verkochte elektrische voertuigen doorbroken, met respectievelijk 1,27 en 1,256 miljoen stuks. Inmiddels is dat aantal vertienvoudigd: vorig jaar rolden er in China maar liefst 12,88 miljoen elektrische voertuigen van de band en werden er 12,86 miljoen verkocht. In de VS werden er slechts 1,1 miljoen stekkerwagens geproduceerd, en in de Europese Unie 2,4 miljoen.

Nu het aantal elektrische auto’s in China explosief toeneemt, groeit ook de berg afgedankte accu’s die gerecycleerd moeten worden. Saidemei New Energy heeft zich gespecialiseerd in het verwerken van dit batterijmateriaal. In hun fabriek in Tianjin, de buurstad van Peking, wordt jaarlijks zo’n 10.000 ton aan accu’s ontmanteld en hergebruikt. Oprichter Zhao Xiaoyong verwacht dat de vraag naar fabrieken die accu’s kunnen recycleren de komende jaren sterk zal toenemen. “Zolang er voldoende financiële steun is, kunnen we snel opschalen. Niet alleen binnen China, maar ook internationaal. Ons proces is relatief milieuvriendelijk”, zegt Zhao.

Steenkool blijft de grootste hobbel voor China’s groene ambities. Tijdens zijn bezoek aan Peking eerder deze maand riep EU-klimaatgezant Wopke Hoekstra China nog op om de verslaving aan steenkool fors terug te dringen. In de aanloop naar zijn bezoek hield de Europese Unie de deur dicht voor een gezamenlijke klimaatverklaring, totdat China zich sterker zou committeren aan het verminderen van de uitstoot.

Steenkool blijft nodig

China verbruikt ruim de helft van alle steenkool wereldwijd en keurde volgens een rapport van het Centre for Research on Energy and Clean Air vorig jaar 66,7 GW aan nieuwe kolencentrales goed. Dat is 93 procent van de wereldwijde centrales die in aanbouw zijn.

Maar wat vaak vergeten wordt, is dat steenkool en hernieuwbare energie in China nauw verweven zijn, beargumenteert Li Shuo. “Chinese energiefunctionarissen benadrukken dat steenkool nodig blijft om de wisselvallige stroom van wind en zon in balans te houden”, legt Li uit. “Daar ben ik het zelf niet mee eens, maar we moeten het in de Chinese context plaatsen”, benadrukt hij.

„‘Het oogt misschien alsof hernieuwbare energie minder wordt gestimuleerd, maar in werkelijkheid laat het zien dat de sector op eigen benen kan staan’”
– Li Shuo,

Volgens het staatsbedrijf Sinopec zit China’s steenkoolverbruik dicht tegen de piek aan. Li verwacht dat rond 2025 de CO₂-uitstoot op zijn hoogtepunt zal zijn. “Pas jaren later kunnen we precies zeggen wanneer die piek was, maar het is veilig om te zeggen dat China op een plateau zit”, meent Li.

De verschuiving was vorig jaar al zichtbaar. China overschreed in 2024 zijn eigen klimaatdoelstelling voor 2030: minimaal 1.200 GW aan wind- en zonnecapaciteit. Daarmee is de gezamenlijke capaciteit voor het eerst groter dan die van fossiele brandstoffen. Naar verwachting zal zonne-energie vanaf 2026 steenkool inhalen als belangrijkste bron.

Eerder dit jaar kondigde China aan de subsidies voor duurzame energie af te bouwen. Volgens Li wijst dat niet op afnemende steun, maar juist op een volwassen markt. “Het oogt misschien alsof hernieuwbare energie minder wordt gestimuleerd, maar in werkelijkheid laat het zien dat de sector op eigen benen kan staan en de concurrentie met kolencentrales aankan”, zegt Li.

Export van hernieuwbare energie

De impact van China’s groene opmars reikt tot ver buiten de landsgrenzen. Chinese bedrijven overspoelen markten in Afrika, Latijns-Amerika en Zuidoost-Azië met zonnepanelen, batterijen en elektrische voertuigen. Volgens een rapport van het Schotse onderzoeksbureau Wood Mackenzie steeg de Chinese export van hernieuwbare-energieproducten tussen 2019 en 2023 met 35 procent.

Door deze technologische voorsprong kan China stevig aan de touwtjes van de mondiale energietransitie trekken. Alleen al vorig jaar registreerden Chinese uitvinders 53.000 groene en koolstofarme patenten, volgens China’s nationale bureau voor intellectuele eigendom. Dat is twee keer zoveel als in 2020. Inmiddels bezit China meer dan de helft van alle groene patenten wereldwijd, een machtspositie die de rest van de wereld voor een strategisch dilemma stelt.

In april legde Peking beperkingen op aan de export van zeldzame aardmetalen en bijbehorende magneten, die essentieel zijn voor veel elektrische voertuigen, windturbines en andere moderne technologie. China heeft nagenoeg een monopoliepositie in de winning van deze grondstoffen.

Overspoelen van de wereldmarkt

China’s toenemende invloed op de groenetechnologiesector wakkert spanningen aan met andere grootmachten. Zowel de EU als de VS beschuldigen Peking van oneerlijke concurrentie en het overspoelen van de wereldmarkt met goedkope, door de Chinese staat gesubsidieerde producten. Als reactie hebben Brussel en Washington importheffingen ingesteld op diverse Chinese groene producten.

Donderdag vond in Peking de EU-China-top plaats. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en president Xi Jinping hebben een gezamenlijke verklaring gedeeld, waarin ze hebben toegezegd de inspanningen om “klimaatverandering tegen te gaan” te willen opvoeren.

Over handel, een van de speerpunten waarover de twee het fundamenteel oneens zijn, deden ze geen toezeggingen. Von der Leyen hamerde in een aparte verklaring opnieuw op de onbalans in de handelsrelaties, met een Chinees handelsoverschot van 305 miljard. Ze wil meer toegang voor Europese bedrijven tot de Chinese markt, dat China stopt met overproduceren en dat er minder exportrestricties komen. De verhoudingen tussen EU en China zullen anders “een kantelpunt” bereiken, waarschuwde zij.

De Chinese president Xi Jinping zei dan weer dat er geen sprake is van “fundamentele belangenconflicten of geopolitieke tegenstellingen tussen China en de EU”. Volgens Xi komen de problemen die de EU heeft “niet vanuit China”.

(More...)